Zaczynam inwestować: co muszę wiedzieć o podatkach
Kto zaczyna inwestować, myśli głównie o tym, gdzie i jak kupować. O podatkach przypomina sobie w kwietniu, kiedy na większość decyzji jest już za późno. Tymczasem wystarczy znać kilka zasad od pierwszego zakupu: kiedy płaci się podatek Belki, co z dywidendami, co zmienia wybór brokera, czym są IKE i IKZE i dlaczego warto zachować wyciągi. Omawiamy je prosto i bez żargonu.
Redakcja BrokerTax
Na podstawie przepisów ustawy · źródła na końcu artykułu
- Dopóki nic nie sprzedasz, wzrost wartości nie jest opodatkowany. Podatek płaci się od zysku ze sprzedaży.
- Zysk ze sprzedaży akcji i ETF jest opodatkowany stawką 19%, niezależnie od tego, jak długo je trzymasz. W Polsce nie ma zwolnienia po czasie.
- Zyski i straty z całego roku się kompensują, a stratę możesz odliczać przez 5 kolejnych lat.
- Dywidendy z USA z formularzem W-8BEN: 15% potrąca USA, w Polsce dopłacasz 4%.
- Zagraniczni brokerzy nie wystawiają PIT-8C. Transakcje przeliczasz po kursie NBP z dnia poprzedzającego i wpisujesz do PIT-38 samodzielnie.
- IKE i IKZE to konta z ulgą podatkową na długoterminowe oszczędzanie.
1. Podatek płaci się dopiero przy sprzedaży
Najczęstsza obawa początkujących: jeśli mój ETF w tym roku wzrośnie o 10%, muszę zapłacić podatek? Nie. W Polsce opodatkowany jest tylko zrealizowany zysk, czyli różnica między ceną sprzedaży a kosztem zakupu (z prowizjami) w momencie sprzedaży.
Podatkowo ważne są więc dwie sytuacje: sprzedaż i wypłata dywidendy. Samo regularne kupowanie i trzymanie nie wymaga składania zeznania.
2. Podatek Belki 19% bez zwolnienia po czasie
Zysk ze sprzedaży akcji i ETF jest opodatkowany zryczałtowaną stawką 19% (art. 30b ustawy o PIT). Inaczej niż w Czechach czy na Słowacji, w Polsce nie ma zwolnienia po kilku latach trzymania.
Przy sprzedaży części pozycji stosuje się metodę FIFO: najpierw sprzedajesz akcje kupione najwcześniej. Liczy się wynik z całego roku, nie pojedyncza transakcja.
| Sytuacja | Podatek |
|---|---|
| Nic nie sprzedałem, wartość wzrosła | 0 zł, nic się nie rozlicza |
| Sprzedałem z zyskiem 10 000 zł | 19%, czyli 1 900 zł |
| Zysk 10 000 zł i strata 4 000 zł w tym samym roku | 19% z 6 000 zł, czyli 1 140 zł |
| Strata za rok | 0 zł, ale warto złożyć PIT-38, żeby odliczyć stratę w kolejnych latach |
3. Straty z 5 lat
Stratę ze sprzedaży papierów wartościowych możesz odliczać od zysków w 5 kolejnych latach: maksymalnie 50% straty w jednym roku albo jednorazowo do 5 000 000 zł.
Warunek: stratę trzeba wykazać w PIT-38 za rok, w którym powstała. Kto w roku ze stratą nie złoży zeznania, traci możliwość jej odliczenia.
4. Dywidendy i formularz W-8BEN
Dywidendy zagraniczne są opodatkowane stawką 19%. Część potrąca już kraj spółki, a w Polsce dopłacasz różnicę.
Przy akcjach amerykańskich ważny jest formularz W-8BEN, który wypełniasz u brokera przy zakładaniu konta. Z nim USA potrąca 15% zamiast 30%, a w Polsce dopłacasz 4% do stawki 19%. Dywidendy wykazujesz w PIT-38. Dywidendy polskich spółek są opodatkowane u źródła i do PIT-38 ich nie wpisujesz.
5. ETF akumulujące i dystrybuujące z perspektywy podatków
ETF dystrybuujące (Dist) wypłacają dywidendy na konto. Każda wypłata to przychód do rozliczenia.
ETF akumulujące (Acc) nie wypłacają dywidend, tylko reinwestują je wewnątrz funduszu. W trakcie trzymania nie masz więc przychodu do rozliczenia, a podatek pojawia się dopiero przy sprzedaży.
Wybór należy do Ciebie i zależy także od tego, czy chcesz bieżącego dochodu z inwestycji. Z perspektywy podatków różnica dotyczy głównie tego, kiedy płacisz podatek i ile masz formalności co roku.
6. Wybór brokera zmienia formalności
Polski dom maklerski wystawia PIT-8C, z którego przepisujesz kwoty do PIT-38. Zagraniczni brokerzy (np. Interactive Brokers, Trading 212, Degiro, Revolut) PIT-8C nie wystawiają: każdą transakcję przeliczasz na złote po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego przed transakcją, łączysz sprzedaże z zakupami metodą FIFO i wpisujesz kwoty samodzielnie.
PIT-38 składasz do 30 kwietnia, najprościej przez Twój e-PIT.
7. IKE i IKZE
IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) pozwala uniknąć podatku Belki od zysków, jeśli wypłacisz środki po 60. roku życia (lub po 55., gdy nabędziesz uprawnienia emerytalne). Wpłaty są ograniczone rocznym limitem.
IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) pozwala odliczyć wpłaty od dochodu w zeznaniu rocznym, do rocznego limitu. Przy wypłacie po 65. roku życia płaci się 10% zryczałtowanego podatku.
Oba konta mają sens głównie dla pieniędzy, których naprawdę długo nie ruszysz. Przy wcześniejszej wypłacie ulga przepada. Aktualne limity i warunki sprawdź u dostawcy konta.
8. Zachowuj wyciągi od pierwszego zakupu
Podatek liczy się od różnicy między ceną sprzedaży a kosztem zakupu. Gdy sprzedasz za kilka lat, potrzebujesz daty i ceny każdego zakupu, także z lat, w których nic nie sprzedałeś. Broker nie musi przechowywać historii w nieskończoność, a przy zmianie brokera łatwo ją zgubić.
Wystarczy raz w roku pobrać roczny wyciąg transakcji i go zapisać. Zajmuje to pięć minut i oszczędza godziny szukania w dniu sprzedaży.
Źródła
Nie trać godzin w Excelu na przeliczanie kursów NBP i FIFO
Wgraj wyciąg z XTB, Degiro, IBKR lub T212 do kalkulatora BrokerTax. W 15 sekund otrzymasz gotowe kwoty do PIT-38, także dla dywidend z zagranicy.
Przypomnimy Ci o PIT-38
Wyślemy jeden e-mail w styczniu, gdy będzie można pobrać wyciąg transakcji za cały rok, i jeden 10 dni przed terminem PIT-38. Potem usuniemy Twój adres.
Wysyłając formularz, zgadzasz się na przypomnienia. Polityka prywatności
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi doradztwa podatkowego w rozumieniu ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym. Wyniki kalkulatora zależą od kompletności wgranych wyciągów. W indywidualnej sprawie skontaktuj się z doradcą podatkowym albo z Krajową Informacją Skarbową.
Najczęściej zadawane pytania
?Czy muszę składać PIT-38, jeśli tylko regularnie kupuję i nic nie sprzedaję?
Z powodu samych zakupów nie. PIT-38 składasz, gdy w danym roku sprzedałeś papiery wartościowe (z zyskiem lub stratą) albo otrzymałeś dywidendy zagraniczne do rozliczenia.
?Czy długie trzymanie akcji obniża podatek?
Nie. W Polsce stawka 19% obowiązuje niezależnie od okresu trzymania. Wyjątkiem są konta IKE i IKZE.
?Czy stratę z tego roku mogę odliczyć w przyszłości?
Tak, przez 5 kolejnych lat (do 50% straty rocznie albo jednorazowo do 5 mln zł), pod warunkiem że wykażesz ją w PIT-38 za rok, w którym powstała.
?Po jakim kursie przeliczam transakcje w dolarach?
Po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem transakcji (art. 11a ustawy o PIT), osobno dla zakupu i sprzedaży.